علت لرزش فرمان در سرعت بالا و پایین

فرمان خودرو یکی از مهم ترین اجزایی است که هر لحظه از رانندگی با آن درگیر هستیم. کوچک ترین تغییر در حس فرمان، لرزش، سفتی یا عدم تعادل آن می تواند نشان دهنده مشکلی در سیستم هدایت، جلوبندی یا حتی لاستیک ها باشد. لرزش فرمان یکی از رایج ترین مشکلاتی است که بسیاری از رانندگان در طول استفاده از خودرو تجربه می کنند به همین دلیل دانستن علت لرزش فرمان برای بسیاری اهمیت پیدا می کند.

این لرزش می تواند در سرعت های پایین، سرعت های بالا یا حتی در حالت درجا ایجاد شود و هر کدام از آن ها دلایل متفاوتی دارند. درک دقیق لرزش فرمان و ریشه یابی این مشکل، فقط موضوع راحتی در رانندگی نیست؛ بلکه مستقیماً به ایمنی خودرو و سلامت فنی قطعات مهم مربوط می شود. راننده ای که فرمان خودرو لرزش دارد، کنترل کاملی روی چرخ ها ندارد.

این موضوع می تواند در شرایط بحرانی مانند پیچ ها، ترمزهای ناگهانی یا سرعت های بالا بسیار خطرناک باشد. در این مقاله ابتدا نقش فرمان را بررسی می کنیم و سپس تک تک دلایل لرزش فرمان را در سرعت های بالا، پایین و حتی در حالت توقف تحلیل می کنیم.

فهرست محتوا نمایش

نقش و اهمیت فرمان خودرو

فرمان خودرو نقطه اتصال مستقیم بین راننده و چرخ های جلو است. کوچک ترین چرخش فرمان باید بدون تأخیر و بدون لرزش به چرخ ها منتقل شود تا راننده بتواند مسیر را با دقت تنظیم کند. سیستم فرمان از اجزای مختلفی تشکیل شده است؛ از میل فرمان، جعبه فرمان و سیبک ها گرفته تا سگ دست، شفت ها و بوش های متعدد.
همه این قطعات باید هماهنگ باهم کار کنند تا یک فرمان نرم و پایدار ایجاد شود. لرزش فرمان معمولاً به این معناست که یکی از این قطعات تعادل خود را از دست داده یا دچار فرسودگی شده است. در برخی مواقع، لرزش فرمان تنها یک هشدار کوچک است که اگر جدی گرفته نشود، می تواند به خرابی های بزرگ تر مانند آسیب به جلوبندی، خرابی لاستیک ها یا حتی شفت فرمان منجر شود.
به همین دلیل، تشخیص سریع علت لرزش فرمان کمک می کند از هزینه های سنگین تعمیراتی و خطرات جدی جلوگیری شود.

دلایل لرزش فرمان

لرزش فرمان همیشه نشانه یک ایراد فنی است، اما اینکه این لرزش تحت چه شرایطی ظاهر می شود، می تواند سرنخ اصلی تشخیص باشد. دلایل لرزش فرمان بسیار متنوع هستند و از مشکلات کوچک مثل بالانس نبودن چرخ ها شروع می شوند تا خرابی های بزرگ مانند مشکل در دیسک ترمز یا خرابی جلوبندی.

بالانس نبودن چرخ ها

یکی از رایج ترین دلایل لرزش فرمان، بالانس نبودن چرخ هاست. وقتی وزنه های بالانس از روی رینگ جدا شوند یا تایر به درستی روی رینگ ننشسته باشد، چرخ در هنگام حرکت دوران یکنواختی ندارد و این عدم توازن مستقیماً به فرمان منتقل می شود. لرزش ناشی از بالانس نامناسب معمولاً در سرعت بالا شدیدتر است.

مشکل در دیسک ترمز

تاب برداشتن دیسک ترمز یا فرسودگی شدید آن باعث می شود هنگام ترمزگیری، لنت به طور یکنواخت به دیسک نچسبد. این وضعیت لرزش شدیدی در فرمان ایجاد می کند که به خصوص هنگام ترمز گرفتن در سرعت بالا بسیار محسوس است.

خرابی جلوبندی و سیبک ها

جلوبندی خودرو نقش مهمی در حفظ تعادل فرمان دارد. خرابی سیبک، بوش ها، طبق ها یا میل تعادل می تواند منجر به لرزش فرمان شود. لرزش ناشی از جلوبندی خراب معمولاً همراه با صداهای غیرعادی مثل تق تق یا کوبش در دست اندازهاست.

مشکل در شفت فرمان

اگر شفت فرمان یا اتصالات آن دچار فرسودگی شوند، فرمان در زمان چرخش کمی گیر یا لرزش های خفیف از خود نشان می دهد. این ایراد معمولاً در سرعت پایین یا هنگام چرخاندن فرمان درجا مشخص می شود.

فرسودگی لاستیک ها

لاستیک های قدیمی، آج های نامنظم، برآمدگی کناره لاستیک یا اختلاف باد لاستیک ها می تواند باعث لرزش فرمان شود. لاستیکی که دچار تابیدگی باشد، مانند یک جسم نامتوازن رفتار کرده و فرمان را به لرزش می اندازد.

خرابی کمک فنرها

کمک فنرهای فرسوده توان کنترل ضربات جاده را ندارند و این ضربات از مسیر جلوبندی به فرمان منتقل می شود. کمک فنر خراب باعث لرزش فرمان در دست اندازها و سطوح ناهموار می شود.

خرابی بلبرینگ چرخ

بلبرینگ خراب چرخ صدا ایجاد می کند و باعث لرزش فرمان در سرعت های متوسط و بالا می شود. این لرزش معمولاً همراه با صدای یکنواخت وزوز یا غرغر است.

مشکل در رینگ یا تاب رینگ

اگر رینگ ضربه خورده باشد یا تاب برداشته باشد، چرخ در حین چرخیدن یک حالت بیضی شکل پیدا می کند و این تاب باعث لرزش محسوس فرمان می شود.

علت لرزش فرمان در سرعت بالا

لرزش فرمان در سرعت های بالا معمولاً نشان دهنده اشکال در قسمت های چرخ، تایر یا جلوبندی است. زمانی که سرعت خودرو زیاد می شود، کوچک ترین عدم تعادل در قطعات چرخ، چند برابر شده و به فرمان منتقل می شود. یکی از اصلی ترین علت لرزش فرمان در سرعت بالا، بالانس نبودن چرخ هاست. این مشکل به خصوص بین سرعت ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر در ساعت کاملاً قابل احساس است.

مشکل دیگر می تواند خرابی بلبرینگ چرخ یا تاب برداشتن رینگ باشد که با افزایش سرعت، ارتعاش بیشتری ایجاد می کند. فرسودگی تایر یا فشار باد نامناسب نیز باعث می شود تایر در تماس با سطح جاده یکنواخت حرکت نکند و این بی نظمی لرزش شدیدی در فرمان ایجاد می کند.

در برخی خودروها، خرابی کمک فنر یا میل تعادل نیز می تواند لرزش فرمان در سرعت بالا را تشدید کند و کنترل خودرو را سخت تر سازد.

علت لرزیدن فرمان در سرعت پایین

در سرعت های پایین، لرزش فرمان معمولاً به دلیل ایراد در قطعات فرمان، جعبه فرمان یا اتصالات آن است. در این شرایط، نیروی گریز از مرکز زیاد نیست و چرخ ها نمی توانند لرزش زیادی ایجاد کنند. اگر فرمان هنگام عبور از دست انداز یا پیچیدن در سرعت کم دچار لرزش شود، احتمال خرابی سیبک ها، بوش ها یا شفت فرمان بیشتر است.

گاهی سایش بوش های جعبه فرمان یا خرابی دنده های داخلی باعث می شود فرمان هنگام حرکت آرام لرزش داشته باشد. این نوع لرزش معمولاً خفیف تر از لرزش در سرعت بالا است اما اگر مورد توجه قرار نگیرد، به مرور زمان به خرابی جدی سیستم فرمان منجر می شود.

علت لرزیدن فرمان در حالت درجا

وقتی خودرو درجا روشن است و فرمان لرزش دارد، این ایراد می تواند نشان دهنده مشکلات جدی باشد. در حالت درجا، چرخ ها ثابت هستند و لرزش از جاده منتقل نمی شود. بنابراین لرزش فرمان در این شرایط فقط از سیستم فرمان یا موتور نشأت می گیرد.

یکی از رایج ترین دلایل لرزش فرمان در حالت درجا، خرابی دسته موتورهاست. اگر موتور لرزش بیش از حد داشته باشد، این لرزش از طریق اتصالات به فرمان منتقل می شود. خرابی شفت فرمان نیز می تواند باعث لرزش درجا شود، زیرا در این حالت بوش های داخلی به درستی چرخش را کنترل نمی کنند.

در فرمان های هیدرولیک نیز کم بودن روغن یا خرابی پمپ می تواند به لرزش فرمان در حالت توقف منجر شود.

لرزش فرمان هیدرولیک در حالت درجا چه دلیلی دارد؟

در سیستم فرمان هیدرولیک، پمپ به کمک فشار روغن، حرکت فرمان را نرم و روان می کند. اگر این سیستم دچار اختلال شود، فرمان حتی در حالت درجا نیز دچار لرزش خواهد شد. یکی از مهم ترین دلایل لرزش فرمان هیدرولیک، کم شدن سطح روغن است.

وقتی روغن کم باشد، فشار کافی ایجاد نمی شود و پمپ تلاش بیشتری برای چرخاندن فرمان می کند. این فشار اضافی باعث لرزش و صدا می شود. خرابی شیلنگ ها، وجود هوا در سیستم، گرفتگی فیلتر هیدرولیک یا خرابی پمپ نیز می تواند باعث لرزش فرمان در حالت توقف شود.

این لرزش معمولاً همراه با صداهای ناله یا غرغر است و باید فوراً بررسی شود تا پمپ آسیب نبیند.

جدول مقایسه دلایل لرزش فرمان در شرایط مختلف

شرایط رانندگی	دلایل رایج لرزش فرمان	شدت خطر
سرعت بالا	بالانس نبودن چرخ، تاب رینگ، خرابی بلبرینگ	زیاد
سرعت پایین	خرابی سیبک، بوش ها، شفت فرمان	متوسط
حالت درجا	خرابی دسته موتور، کمبود روغن هیدرولیک، خرابی پمپ	زیاد

سخن پایانی

لرزش فرمان یکی از مشکلاتی است که هر راننده ممکن است با آن روبه رو شود، اما مهم این است که این مشکل را جدی بگیریم و سریعاً ریشه آن را پیدا کنیم. آگاهی از علت لرزش فرمان در شرایط مختلف کمک می کند از خرابی های بزرگ تر جلوگیری شود و ایمنی رانندگی افزایش یابد.

چه لرزش فرمان در سرعت بالا باشد یا در سرعت پایین، یا حتی در حالت درجا، همیشه نشان دهنده وجود یک ایراد فنی است که باید به موقع رفع شود. توجه به سلامت جلوبندی، بررسی دوره ای سیستم فرمان و کنترل وضعیت تایرها بهترین روش برای جلوگیری از لرزش فرمان و حفظ پایداری خودرو است.