جلوبندی ماشین چیست؟ اجزای تشکیل دهنده جلوبندی ماشین

جلوبندی خودرو چیست؟

جلوبندی خودرو همانطور که پیداست مربوط به محور حرکتی جلو خودرو می باشد. این سیستم از مهمترین سیستم های خودرو بوده که در صورت حذف و یا عدم استفاده از این سیستم در خودرو، ماشین شما با یک کالسکه چوبی هیچ تفاوتی نخواهد داشت. جلو بندی خودرو یا همان سیستم تعلیق خودرو که به محور جلوی خودرو گفته می شود وظیقه دارد که ارتعاشات ناشی از ناهمواری های جاده و مسیر را خنثی کند تا به اتاق خودرو و سر نشینان خودرو منتقل نشود.
اگر سیستم جلو بندی خودرو شما دچار نقص فنی شد باشد علاوه بر حس بدی که موقع رانندگی به شما دست می دهد، فرمان پذیری خودرو نیز دچار مشکل می شود. این مشکل زمانی بیشتر خودش را نشان می دهد که خودرو شما نیرو پیشرانه خود را از محور جلو خودرو یا همان دیفرانسیل جلو گرفته باشد. در این صورت موقع حرکت اولیه هم خودرو شما را دچار مشکل می کند.
در این مقاله دقیقاً می‌بینید جلوبندی ماشین چیست، از چه قطعاتی تشکیل شده، هر قطعه چه کاری انجام می‌دهد و از کجا بفهمید کدام‌شان خراب شده است.

جلوبندی حاصل کار دو سیستم به‌هم‌پیوسته است:

• سیستم تعلیق (Suspension): فنر، کمک‌فنر، طبق، بوش، میل موجگیر
• سیستم فرمان (Steering): جعبه فرمان، سیبک فرمان، میل‌فرمان

این دو سیستم روی یک قطعهٔ مشترک به نام سگدست به هم می‌رسند. به همین دلیل است که خرابی یک بوش لاستیکی ساده می‌تواند روی دقت فرمان‌گیری اثر بگذارد.

اجزای جلوبندی ماشین

بیایید قطعه‌به‌قطعه جلو برویم.

۱. فنر

اصلی‌ترین و مهم‌ترین بخش جلوبندی ها فنرها هستند. زیرا تنها جسم شناخته شده که می تواند ضربات را خنثی کنند؛ فنرها هستند. قدرت ارتعاش پذیری آن ها بسیار بالا بوده و در مدل های مختلفی وجود دارد که هر کدام در یک بخش مخصوص استفاده می شود و وظیفه خود را اجرا می کند. انواع فنر ها عبارت اند از:

انواع رایج فنر:

• فنر های لول: شایع ترین و پر کاربرد ترین نوع فنر ها می باشد. این فنرها از پیچیدن یک میله با مقطع دایره‌ای شکل به دور یک استوانه تشکیل می‌شوند.
• فنر های تخت: فنر‌های تخت به صورت ورقه هایی با قطر زیاد یا همان شمش‌های فلزی انعطاف‌پذیر ساخته شده و تعدادی از این فنر‌ها در اندازه‌های مختلف بر روی هم قرار می‌گیرند. از فنر‌های تخت معمولا در تعلیق چرخ‌های عقب استفاده می‌شود.
• فنر های پیچشی: در این نوع فنر‌ها از ویژگی پیچش و گشتاور پیچشی استفاده می‌شود. این فنرها از یک میله با خاصیت پیچش و انعطاف ساخته می شوند.

۲. کمک‌ فنر

اینجا شایع‌ترین اشتباه بازار را کنار بگذاریم: کمک‌فنر، فنر کمکی نیست. نام درست فنی آن میراگر (Damper) است.

فنر اگر تنها باشد، بعد از هر ضربه چند بار بالا و پایین می‌رود؛ درست مثل یک تشک فنری. کار کمک‌فنر این است که این نوسان را سریع بخواباند. روش کارش هم مکانیکی نیست، هیدرولیکی است: یک پیستون داخل سیلندر پر از روغن حرکت می‌کند و روغن مجبور می‌شود از سوراخ‌های ریز عبور کند. این مقاومت، انرژی جنبشی را به حرارت تبدیل می‌کند و نوسان از بین می‌رود.

نتیجهٔ عملی: کمک‌فنر خراب، خودرو را «نرم» نمی‌کند؛ آن را ناپایدار، شناور و برای ترمزگیری خطرناک می‌کند. فاصلهٔ ترمز خودرویی با کمک‌فنر فرسوده به‌طور محسوسی بیشتر است.

۳. طبق (بازوی کنترل/جناقی)

طبق، بازوی فلزی است که سگدست را به شاسی متصل می‌کند و مسیر حرکت عمودی چرخ را تعیین می‌کند. زوایای چرخ (کمبر و کستر) به شکل و سالم بودن طبق وابسته است. یک طبق تاب‌برداشته به هیچ روشی قابل بازگرداندن نیست و باید تعویض شود.

۴. سگدست

قطعهٔ مرکزی جلوبندی. توپی چرخ، دیسک ترمز، سیبک طبق و سیبک فرمان همه به سگدست وصل می‌شوند. عملاً محل تلاقی سیستم تعلیق و سیستم فرمان است.

۵. سیبک

در سیستم جلوبندی نیاز است تا از اتصالات بسیار محکم و مقاوم استفاده کرد، زیرا این سیستم به طور مستقیم با ضربات وارده از مسیر حرکت سر و کار دارد. گاهی دراین سیستم نیاز است که یک اتصال، علاوه بر استحکام کافی امکان حرکت چرخشی را نیز داشته باشد. به همین منظور از اتصالی بنام سیبک (گوی و کاسه) استفاده می‌شود. سیبک یک گوی فلزیمی باشد که به آن یک بازو متصل می شود، این گوی فلزی در درون یک محفظه فولادی که اطراف آن با لاستیک پوشانده شده حرکت دورانی دارد. از سیبک‌ها (اتصال گوی و کاسه) در اتصال طبق‌ها به چرخ یا اتصال بازوی فرمان به چرخ استفاده می‌شود (سیبک برای اتصال چرخ به شاسی با قابلیت فرماندهی به کار می‌رود).

• سیبک طبق (سیبک زیر): اتصال طبق به سگدست
• سیبک فرمان (سر میل‌فرمان): انتقال حرکت جعبه فرمان به سگدست

گردگیر لاستیکی روی سیبک، گریس داخل آن را حفظ می‌کند. پاره شدن گردگیر، شروع خرابی سیبک است.

۶. بوش

بوش‌ها استوانه‌های لاستیکی یا پلی‌اورتانی هستند که در محل اتصال قطعات فلزی قرار می‌گیرند. سه کار می‌کنند: کاهش انتقال لرزش، حذف صدای برخورد فلز به فلز، و اجازه دادن به حرکت زاویه‌ای محدود. بوش سالم اجازهٔ جابجایی جزئی می‌دهد، بوش فرسوده اجازهٔ لقی می‌دهد و لقی یعنی صدا و بی‌دقتی فرمان.

۷. میل موجگیر (Anti-roll Bar)

میله‌ای فولادی که دو طرف تعلیق را به هم وصل می‌کند. وقتی خودرو در پیچ به یک سمت می‌خوابد، این میله پیچش پیدا می‌کند و در برابر غلتش بدنه مقاومت نشان می‌دهد. لاستیک چاکدار و بوش‌های همین میله، از رایج‌ترین منابع صدای تق‌تق در دست‌انداز هستند.

۸. جعبه فرمان

چرخش دورانی غربیلک را به حرکت خطی برای چرخ‌ها تبدیل می‌کند. رایج‌ترین نوع در خودروهای سواری، فرمان شانه‌ای (Rack and Pinion) است که در نسخه‌های هیدرولیک، برقی-هیدرولیک و تمام‌برقی (EPS) ساخته می‌شود.

۹. توپی و بلبرینگ چرخ

بلبرینگ چرخ اجازه می‌دهد چرخ با کمترین اصطکاک بچرخد و در همان حال بار عمودی و جانبی را تحمل کند. خرابی آن صدای غرش یکنواخت تولید می‌کند که با سرعت تغییر می‌کند.

جلوبندی چه کارهایی انجام می‌دهد؟

وظیفه	توضیح
تحمل وزن	نگه‌داشتن وزن استاتیک و دینامیک خودرو
جذب ضربه	خنثی کردن انرژی ناهمواری‌های جاده
میرایی نوسان	جلوگیری از بالا و پایین رفتن مکرر بدنه
حفظ تماس چرخ با زمین	شرط اصلی ترمزگیری و فرمان‌پذیری مؤثر
ثابت نگه‌داشتن زوایای چرخ	جلوگیری از سایش لاستیک و انحراف خودرو
انتقال حرکت فرمان	تبدیل چرخش غربیلک به چرخش چرخ‌ها

جنس قطعات جلوبندی از چیست؟

برخلاف تصور رایج، همه‌چیز فولاد نیست. انتخاب متریال به وظیفهٔ قطعه بستگی دارد:

• فولاد فنر (آلیاژی): فنر لول و میل موجگیر، به دلیل نیاز به بازگشت‌پذیری بالا
• فولاد فورج‌شده: سیبک و اجزای تحت تنش زیاد
• آلومینیوم و آلیاژهای سبک: طبق و سگدست در خودروهای مدرن، برای کاهش وزن غیرفنربندی‌شده
• چدن: سگدست در بسیاری از خودروهای اقتصادی
• لاستیک و پلی‌اورتان: بوش‌ها و گردگیرها

کاهش وزن غیرفنربندی‌شده (وزن قطعاتی که زیر فنر قرار دارند) یکی از دلایل اصلی حرکت صنعت به سمت آلومینیوم است؛ چون هرچه این وزن کمتر باشد، چرخ سریع‌تر به ناهمواری واکنش می‌دهد.

علائم خرابی جلوبندی ماشین

سیستم جلو بندی چون یک سیستم مکانیکی می باشد برای آن سنسور یا علامتی پشت صفحه کیلومتر وجود ندارد که شما متوجه نقص در این سیستم بشوید. در نتیجه باید از فرمان پذیری و نحوه دفع ارتعاشات وارده بر اتاق خودرو متوجه این نقص بشوید. البته اگر به صورت دوره ای خودروی خود را پک آپ کنید قبل از اینکه خسارت زیادی به جلوبندی وارد شود متوجه نقص احتمالی می شوید. علایم خرابی یا نقص جلوبندی عبارت است از:

علامت	زمان بروز	علت احتمالی
تق‌تق روی دست‌انداز	سرعت کم	لاستیک چاکدار موجگیر، بوش طبق، سیبک
لرزش فرمان	سرعت ۸۰ به بالا	بالانس نبودن چرخ (اول این را بررسی کنید)، سپس سیبک و بلبرینگ
غرش یا زوزه	افزایش با سرعت، تغییر در پیچ	بلبرینگ چرخ
کشیدن به یک سمت	جاده صاف	تنظیم نبودن زوایای چرخ، لقی یک‌طرفه
نوسان بدنه پس از دست‌انداز	همه سرعت‌ها	کمک‌فنر فرسوده
سایش نامتقارن لاستیک	مشاهده‌ای	تنظیم فرمان یا لقی جلوبندی
بازی زیاد فرمان	خودرو متوقف	جعبه فرمان یا سیبک فرمان
روغن روی بدنهٔ کمک‌فنر	مشاهده‌ای	نشتی کمک‌فنر

عمر مفید قطعات جلوبندی

عمر جلوبندی را با ماه نمی‌سنجند، با کیلومتر و شرایط کارکرد می‌سنجند. یک خودرو در جادهٔ آسفالت صاف و یک خودرو در مسیر خاکی، رفتار کاملاً متفاوتی دارند.

قطعه	بازه تقریبی (کیلومتر)
بوش‌ها	۳۰٬۰۰۰ – ۵۰٬۰۰۰
لاستیک چاکدار موجگیر	۳۰٬۰۰۰ – ۵۰٬۰۰۰
سیبک طبق و سیبک فرمان	۴۰٬۰۰۰ – ۶۰٬۰۰۰
کمک‌فنر	۶۰٬۰۰۰ – ۸۰٬۰۰۰
بلبرینگ چرخ	۸۰٬۰۰۰ – ۱۰۰٬۰۰۰
فنر لول	۱۲۰٬۰۰۰ به بالا

تعمیر کنیم یا تعویض؟

پاسخ درست، «تعویض قطعهٔ معیوب» است، نه تعویض کل مجموعه و نه تعمیر قطعهٔ فرسوده.

قطعات لاستیکی و متحرک (بوش، سیبک، گردگیر، لاستیک موجگیر) مصرفی هستند و تعویض می‌شوند. قطعات سازه‌ای مثل طبق و سگدست اگر تغییر شکل داده باشند، حتماً تعویض می‌شوند.

نکتهٔ آخر و مهم: پس از هر باز و بست در جلوبندی، تنظیم فرمان (Wheel Alignment) الزامی است. حتی جابجایی جزئی سیبک، زاویهٔ تو-این را به‌هم می‌ریزد و نتیجه‌اش سایش سریع لاستیک و کشیدن خودرو است.

چگونه عمر جلوبندی را بیشتر کنیم؟

• سرعت را قبل از دست‌انداز کم کنید، نه روی آن. ترمز روی دست‌انداز بیشترین بار را به سیبک و طبق وارد می‌کند.
• فشار باد لاستیک را ماهانه بررسی کنید.
• بالانس و تنظیم فرمان را در بازه‌های منظم انجام دهید.
• زیر خودرو را بشویید؛ گل و رسوب، عامل پوسیدگی بوش‌ها و گردگیرهاست.
• قطعهٔ خراب را زود تعویض کنید. یک سیبک لق، بار اضافه به طبق و کمک‌فنر منتقل می‌کند.
• در انتخاب قطعه، برند معتبر را به قیمت پایین ترجیح دهید.
• هر حدوداً ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر یا در سرویس‌های دوره‌ای، بازدید جلوبندی را جزو چک‌لیست قرار دهید.

جمع بندی

همانطور که مطالعه کردید متوجه شدید که سیستم جلوبندی از اجزای مختلفی تشکیل شده است. هر کدام از این بخش های وظایفی دارند که در مجموع وظیفه اصلی یعنی خنثی کردن ارتعاشات را به همراه دارد. برای پیشگیری از خرابی و معیوب شدن سیستم جلوبندی پیشنهاد می کنیم که به صورت دوره ای خودروی خود را چک آپ کنید تا خسارات احتمالی به حداقل خود برسند. ممنون که تا آخر این مطلب همراه ما بودید.
اگر می‌خواهید عیب‌یابی جلوبندی را حرفه‌ای یاد بگیرید، در دوره آموزش جلوبندی ماشین کارورکس از شناخت قطعات تا تشخیص عیب و تعمیر عملی سیستم تعلیق و فرمان را قدم‌به‌قدم آموزش می‌بینید.

سوالات متداول

جلوبندی ماشین شامل چه قطعاتی است؟

فنر، کمک‌فنر، طبق، سگدست، سیبک طبق، سیبک فرمان، بوش‌ها، میل موجگیر، جعبه فرمان و بلبرینگ چرخ.

هر چند وقت باید جلوبندی را بررسی کرد؟

در سرویس‌های دوره‌ای یا هر حدوداً ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر. با مشاهدهٔ هر یک از علائم گفته‌شده، بازدید فوری لازم است.

بعد از تعمیر جلوبندی، تنظیم فرمان لازم است؟

بله، در تمام موارد. بدون آن، زوایای چرخ به‌هم‌ریخته می‌ماند و لاستیک به‌سرعت می‌ساید.

• جلوبندی خودرو کی خراب می شود؟

عمر متوسط سیستم جلوبندی برای خودرویی که هر روز در حال فعالیت است حدودا 6 ماه است، البته ما خودرویی را در نظر گرفته ایم که در مسیر های بسیار بسیار خراب در حال رفت و آمد است. اما اگر خودرویی دارید که در هفته مسافت کمی را در شهر طی می کند، عمر جلوبندی خودروی شما حدودا 1.5 سال است و پس از آن باید حتما تعمیر و یا تعویض گردد.

• هر چند مدت یکبار باید جلوبندی خودرو را چک کرد؟

حدودا هر 3 ماه یکبار برای چک کردن و یا آچار کشی جلوبندی کافیست. اما اگر علائم گفته شده رو مشاهده کردید شک نکنید جلوبندی شما نیاز به بررسی و چک توسط مکانیک را دارد و باید فورا نشان داده شود.

• جنس جلوبندی ماشین از چیست؟

جنس جلوبندی از فولاد بوده و حالت ارتجاعی برای جذب لرزه و یا نیرو های وارد شده دارد. قطعات جلوبندی ماشین باید بتوانند وزن خودرو و نیز وزن نیروی وارد شده از مسیر را تاب آورده و مقاومت کند پس باید مقاوت مصالح و یا جنس و مواد به کار رفته در این سیستم بسیار زیاد باشد. اگر سیستمی را که بسیار ارزان است در نظر بگیریم, حدودا بعد از 6 ماه برای خودرو های کم مصرف مشکل ایجاد می کند.

• جلو بندی ماشین را تعمیر کنیم یا تعویض کنیم؟

در زمان های قدیم جلوبندی های بسیار بسیار سختی وجود داشت که با جوشکاری و یا چکش کاری می توانستید به راحتی مشکل را بر طرف و جلوبندی را تعمیر کنید. اما حالا به دلیل وجود سیبک های روغنی و یا سگ دست های بسیار خشک چدنی دیگر نمی توانید این کار را انجام دهید و همچنین در صورتی که تعمیرات صورت بگیرد باید دفعات بسیار زیادی به مکانیکی بروید و زمان شما را از بین خواهد برد. پس بهترین گزینه تعویض کامل سیستم جلوبندی و یا قطعه خراب شده است.